Zakończenie hitlerowskiej okupacji Solca Kujawskiego

23 stycznia 1945 r. zakończyła się hitlerowska okupacja Solca Kujawskiego, która zaczęła się 7 września 1939 r. wraz z wkroczeniem do naszego miasta wojsk niemieckich.

Solec znalazł się na terenach włączonych bezpośrednio do Rzeszy. Jeszcze jesienią 1939 r. sterroryzowano miejscową ludność polską. Najpierw, przy udziale miejscowych Niemców, wymordowano wielu potencjalnych liderów polskiej społeczności. Następnie wysiedlono polskie rodziny nie pochodzące z zaboru pruskiego. Na ich miejsce zaczęto sprowadzać Niemców z państw bałtyckich i Besarabii. Solec miał zostać całkowicie zgermanizowany. Zlikwidowano polską szkołę, zabroniono używania języka polskiego w miejscach publicznych, w kościele i w zakładach pracy.

23 stycznia 1945 r. w Solcu pojawili się pierwsi żołnierze sowieccy i ten dzień, choć niedobitki niemieckich oddziałów pokazywały się w okolicach Solca jeszcze w marcu, przyjmuje się za zakończenie okupacji hitlerowskiej naszego miasta.

Dawniej 23 Stycznia obchodzono rocznicę „wyzwolenia” Solca, zapominając, że celem armii sowieckiej nie było wyzwolenie Polski, ale zdobycie Berlina i pokonanie Niemiec, a także podporządkowanie Polski Związkowi Sowieckiemu. Dlatego nie może dziwić fakt, że w Solcu po „wyzwoleniu” spłonęło więcej domów niż w czasie całej wojny, że zrabowano i wywieziono do Związku Sowieckiego m.in. wyposażenie Stoczni Wulfa i warsztatów mechanicznych SA Schule oraz 200 tys. podkładów kolejowych. Należy też pamiętać o przestępstwach pospolitych, których dopuszczali się żołnierze sowieccy. Trzeba jednak uczciwie przyznać, że te ostatnie były surowo karane przez stacjonujące w Solcu w Villi Anna (dziś siedziba Muzeum Solca) NKWD.

Nie ma jednak wątpliwości, że sytuacja soleckich Polaków z dniem 23 stycznia 1945 r. bardzo się poprawiła. Szybko ukonstytuowały się polskie władze miasta. Zaczęli też wracać wysiedleni . Solec Kujawski zaczął odzyskiwać polski charakter. Dla upamiętnienia tego wydarzenia główną ulicę Solca przemianowano na 23 Stycznia (wcześniej nazywała się kolejno: Bahnhofstrasse, Dworcowa, Marszałka Piłsudskiego, Adolf-Hitler-Strasse).

Miejscowi Niemcy w większości uciekli przed wkroczeniem Armii Czerwonej. Tych którzy pozostali, poza nielicznymi wyjątkami, wysiedlono po wojnie do Niemiec.

Wspomnienia Tadeusza Głowackiego opublikowane w „Solec Kujawski w okresie okupacji hitlerowskiej, Solec Kujawski 2009, s. 67, Zeszyty historyczne Towarzystwa Miłośników Solca Kujawskiego, Zeszyt nr 8.