Kalendarz historyczny – Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”

Dziś, 1 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, polskie święto państwowe ustanowione przez polski Sejm w 2011 r. W tym dniu czcimy pamięć żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego, którzy zbrojnie przeciwstawili się sowieckiej okupacji Polski. Także na terenie naszej gminy wiosną  1945 r. działał oddział partyzancki stworzony przez por. Alojzego Bruskiego ps. Grab, Buk, a dowodzony przez por. Kazimierza Wróblewskiego ps. Kruk. Oddział ten zajmował się zwalczaniem żołnierzy sowieckich dokonujących rabunków na mieszkańcach okolicznych wsi. Jego członkowie w dużej części rekrutowali się spośród byłych strażników obozu dla Niemców w Zimnych Wodach, którzy pod wodzą A. Bruskiego podjęli walkę partyzancką. Do oddziału tego należało także kilku ówczesnych mieszkańców Leszyc, wtedy będących częścią  gminy Solec Kujawski. Byli to leśniczy Antoni Barbórka ps. Rogacz, jego syn Jerzy Barbórka ps. Błyskawica, sołtys Leszyc Stanisław Testka ps. Piotr oraz jego młodszy brat Adam Testka ps. Róg.

Alojzy Bruski ps. Grab, Buk (źródło:Wikipedia).

Na terenie naszej gminy oddział ten przeprowadził kilka akcji w wyniku których zabito 8 żołnierzy sowieckich. W trakcie walk poległ jego dowódca, por. Kazimierz Wróblewski. Oddział został rozbity w maju 1945 r. w okolicach Kabatu. W czerwcu, w Bydgoszczy zostali aresztowani por. Alojzy Bruski i ppor. Zbigniew Smoleński ps. Żuraw. Obaj zostali skazani na karę śmierci. Wyroki wykonano w 1946 r.

Zbigniew Smoleński ps. Żuraw i Kazimierz Wróblewski ps. Kruk (zdjęcie udostępnił pan Alojzy Gładykowski).

Antoni Barbórka wraz z synem Jerzym ukrywając się wyjechali na Śląsk i zamieszkali we wsi Góra Świętej Anny (dziś woj. opolskie). Ich udział w zwalczaniu Armii Czerwonej w okolicach Solca Kujawskiego wyszedł na jaw w 1948 r. podczas śledztwa w sprawie zabicia dwóch żołnierzy sowieckich. Zarówno Antoni jak i Jerzy zostali początkowo skazani na 15 lat więzienia, złagodzone na mocy amnestii do 10 lat więzienia. W wyniku skargi rewizyjnej prokuratury odbył się drugi proces podczas którego zapadły dwa wyroki śmierci, na mocy amnestii złagodzone do 15 lat więzienia.

Antoni Barbórka ps. Rogacz (źródło: IPN, sygn. By-1-1-246-1).

Jerzy Barbórka ps. Błyskawica (źródło: IPN, sygn. By-1-1-245-1).

Tymczasowe Zaświadczenie Tożsamości Adama Testki, wystawione przez Wójta Gminy Solec Kujawski (ze zbiorów Muzeum Solca).

(Na podstawie materiałów zebranych przez Wojciecha Widomskiego opracował Rafał Kubiak.)